നാണു വിശ്വനാഥന്റെ കടല്സ്വപ്നത്തിന് മിഷന് സമുദ്രയുടെ ചിറകുകള്
By: 600002 On: Sep 28, 2026, 9:00 AM
ജെയിംസ് കൂടല്
കടല് കേരളത്തിന് എന്നും ലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴിയായിരുന്നു. എന്നാല് ആ വഴിയിലൂടെ കേരളത്തിലേക്ക് എത്ര തൊഴിലും വ്യവസായവും സമൃദ്ധിയും കൊണ്ടുവരാന് നമുക്ക് കഴിഞ്ഞു? വര്ഷങ്ങളായി ഈ ചോദ്യം ഉയര്ത്തുന്ന വ്യക്തിയാണ് നാണു വിശ്വനാഥന്. കേരളത്തിന്റെ തുറമുഖങ്ങളെയും തീരദേശത്തെയും വികസനത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാക്കണമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വപ്നത്തിന് മുഖ്യമന്ത്രി വി. ഡി. സതീശന്റെ മിഷന് സമുദ്ര പുതിയൊരു ദിശ നല്കുന്നു.
ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ നൂറനാട് പടനിലത്തെ കര്ഷക കുടുംബത്തിലാണ് നാണു വിശ്വനാഥന് ജനിച്ചത്. ജോലി തേടി ദുബായിലെത്തിയ അദ്ദേഹം ഒരു ഹോട്ടലിന്റെ അടുക്കളയിലാണ് പ്രവാസജീവിതം തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് കണ്ടെയ്നര് ചരക്കുഗതാഗത മേഖലയില് ലഭിച്ച അവസരം ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായി. കപ്പലുകള്, തുറമുഖങ്ങള്, രാജ്യാന്തര വ്യാപാരം, ചരക്കുനീക്കം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് തൊഴില് ചെയ്തുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. ആ അനുഭവമാണ് കേരളത്തിന്റെ കടല്സാധ്യതകളെ പുതിയ കണ്ണോടെ കാണാന് അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.
കപ്പല് തുറമുഖത്ത് അടുക്കുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം ഒരു നാട് സമ്പന്നമാകില്ല. ചരക്ക് തുറമുഖത്തുനിന്ന് വേഗത്തില് ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെത്തണം. നാട്ടിലെ ഉല്പ്പന്നങ്ങള് സമയത്ത് കപ്പലിലെത്തണം. റോഡും റെയിലും സംഭരണശാലകളും ശീതീകരണ സൗകര്യങ്ങളും കസ്റ്റംസ് നടപടികളും ഒരേ ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാകണം. അപ്പോഴാണ് തുറമുഖത്തിന്റെ നേട്ടം വ്യവസായികള്ക്കൊപ്പം തൊഴിലാളികള്ക്കും കര്ഷകര്ക്കും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികള്ക്കും ചെറുകിട സംരംഭകര്ക്കും ലഭിക്കുക.
ഈ ആശയം കേരളത്തില് പൊതുചര്ച്ചയാകുന്നതിന് ഏറെ മുമ്പേ നാണു വിശ്വനാഥന് അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചിരുന്നു. കൊച്ചിയിലെ കണ്ടെയ്നര് ടെര്മിനല് ചരക്കുനീക്ക മേഖലയില് തുറക്കാവുന്ന അവസരങ്ങളെക്കുറിച്ച് 2009-ല് തന്നെ അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. ഗള്ഫില് നേടിയ അറിവും അനുഭവവും സ്വന്തം നാടിന്റെ വികസനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കണമെന്ന നിശ്ചയമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവര്ത്തനങ്ങള്ക്ക് പിന്നില്.
മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടായി മനസ്സില് കൊണ്ടുനടന്ന സമുദ്രവികസന സ്വപ്നം പല ഉന്നത വ്യക്തികളുടെയും മുന്നില് അവതരിപ്പിക്കാന് നാണു വിശ്വനാഥന് ശ്രമിച്ചു. എന്നാല് പലപ്പോഴും ലഭിച്ചത് അവഗണനയായിരുന്നു. എന്നിട്ടും അദ്ദേഹം പിന്മാറിയില്ല. കേരളത്തിന്റെ തീരവും തുറമുഖങ്ങളും ഒരുനാള് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വളര്ച്ചയില് നിര്ണായക പങ്കുവഹിക്കുമെന്ന വിശ്വാസത്തോടെ തന്റെ ആശയങ്ങള് അദ്ദേഹം തുടര്ന്നും പങ്കുവച്ചു.
ഈ യാത്രയുടെ തുടക്കം മുതല് വേള്ഡ് മലയാളി കൗണ്സില് നാണു വിശ്വനാഥന് പിന്തുണ നല്കി. സമുദ്രസമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്ച്ചകള്ക്ക് വേദിയൊരുക്കാന് ബ്ലൂ ഇക്കോണമി ഫോറം രൂപീകരിക്കുകയും നാണു വിശ്വനാഥനെ അതിന്റെ ചെയര്മാനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രവാസലോകത്ത് നേടിയ അനുഭവം കേരളത്തിന്റെ വികസനത്തിന് പ്രയോജനപ്പെടുത്താനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങള്ക്ക് ഈ പിന്തുണ കൂടുതല് കരുത്തായി.
അന്ന് പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി. ഡി. സതീശനെ കാണാന് കഴിഞ്ഞത് നാണുവിന്റെ യാത്രയിലെ വഴിത്തിരിവായി. വര്ഷങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കാന് ശ്രമിച്ച കടല്സ്വപ്നം രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വവുമായി പങ്കുവയ്ക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് അവസരം ലഭിച്ചു. ആ കൂടിക്കാഴ്ച തന്റെ ആശയങ്ങള് വീണ്ടും ശക്തമായി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കാന് നാണുവിന് ആത്മവിശ്വാസം നല്കി. ഇന്ന് സതീശന് മുഖ്യമന്ത്രിയായി മിഷന് സമുദ്ര മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുമ്പോള്, നാണു വിശ്വനാഥന് നിരന്തരം ഉയര്ത്തിയ ആശയങ്ങള് കേരളത്തിന്റെ വികസനചര്ച്ചയില് കൂടുതല് ശക്തമായി പ്രതിഫലിക്കുന്നു.
ഹ്യൂസ്റ്റണ് നല്കുന്ന പാഠം
ആധുനിക കണ്ടെയ്നര് കപ്പല് ഗതാഗതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തില് ഹ്യൂസ്റ്റണിന് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. 1956 ഏപ്രില് 26-ന് എസ്. എസ്. ഐഡിയല് എക്സ് എന്ന കപ്പല് 58 കണ്ടെയ്നറുകളുമായി ന്യൂജേഴ്സിയിലെ പോര്ട്ട് നെവാര്ക്കില്നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. അഞ്ച് ദിവസത്തിനുശേഷം അത് ഹ്യൂസ്റ്റണ് തുറമുഖത്ത് എത്തി. കണ്ടെയ്നറുകളില് ചരക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവ കപ്പലിനും ട്രക്കിനും ഇടയില് കാര്യക്ഷമമായി കൈമാറുകയും ചെയ്യുന്ന രീതി ലോകവ്യാപാരത്തില് വലിയ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കി.
ഹ്യൂസ്റ്റണിന്റെ ചരിത്രത്തില്നിന്ന് കേരളം ഉള്ക്കൊള്ളേണ്ട പാഠം വ്യക്തമാണ്. കണ്ടെയ്നര് ഇറക്കാനുള്ള തുറമുഖം മാത്രം പോരാ; അത് വേഗത്തിലും കുറഞ്ഞ ചെലവിലും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെത്തിക്കാനുള്ള സംവിധാനവും വേണം. കേരളത്തിലെ ഉല്പ്പന്നങ്ങള്ക്ക് ലോകവിപണിയിലേക്കുള്ള വഴി തുറക്കുമ്പോഴാണ് സമുദ്രവ്യാപാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വന്തം വളര്ച്ചയായി മാറുന്നത്.
മിഷന് സമുദ്രയുടെ വികസന ഭൂപടം
വിഴിഞ്ഞത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി കേരളത്തിന്റെ തീരപ്രദേശത്തെ വിപുലമായ സമുദ്ര സാമ്പത്തിക മേഖലയായി വളര്ത്തുകയാണ് മിഷന് സമുദ്രയുടെ ലക്ഷ്യം. പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് പുറത്തുവന്ന വിശദീകരണമനുസരിച്ച്, എട്ട് വ്യവസായ മേഖലകളും മൂന്ന് പുതിയ നഗരങ്ങളും ഏകദേശം 600 കിലോമീറ്റര് നീളമുള്ള കേരളത്തിന്റെ തീരവും പദ്ധതിയുടെ പരിധിയില് വരും. തുറമുഖങ്ങള്, ഗതാഗതബന്ധങ്ങള്, നഗരങ്ങള്, ചരക്കുനീക്ക സംവിധാനങ്ങള്, വ്യവസായ മേഖലകള് എന്നിവയുടെ വികസനത്തിനായി 400 കോടി രൂപയുടെ പ്രാരംഭ നിധി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. പദ്ധതി നടത്തിപ്പും പരിശീലനവും ഉള്പ്പെടെ 14 ഉപപദ്ധതികളും വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
വിഴിഞ്ഞത്തെ കപ്പലുകള്ക്കിടയില് ചരക്കുകള് മാറ്റിക്കയറ്റുന്ന കേന്ദ്രമായി മാത്രം കാണാതെ കേരളത്തിന്റെ കയറ്റുമതിക്കും ഇറക്കുമതിക്കും നേരിട്ട് പ്രയോജനപ്പെടുന്ന തുറമുഖമാക്കുക എന്നതാണ് നിര്ണായകമായ ലക്ഷ്യം. കാര്ഷികോല്പ്പന്നങ്ങള്, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങള്, കശുവണ്ടി, മത്സ്യോല്പ്പന്നങ്ങള്, കൈത്തറി, വസ്ത്രങ്ങള് എന്നിവയ്ക്ക് വിദേശവിപണികളിലേക്കുള്ള വഴി കൂടുതല് സുഗമമാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. അതിനൊപ്പം സംഭരണശാലകളും ശീതീകരണ കേന്ദ്രങ്ങളും ചരക്കുസംസ്കരണ കേന്ദ്രങ്ങളും വളരേണ്ടതുണ്ട്.
വിഴിഞ്ഞം മാത്രം വളര്ന്നാല് കേരളത്തിന്റെ മുഴുവന് കടല്സാധ്യതകളും പ്രയോജനപ്പെടുത്താനാവില്ല. കൊച്ചി, ബേപ്പൂര്, അഴീക്കല്, കൊല്ലം തുടങ്ങിയ തുറമുഖങ്ങള്ക്കും അവയുടെ ശേഷിക്കനുസരിച്ചുള്ള പങ്ക് നല്കണം. വലിയ തുറമുഖങ്ങളെയും ചെറുതുറമുഖങ്ങളെയും റോഡ്, റെയില്, തീരദേശ ജലഗതാഗതം എന്നിവയിലൂടെ ബന്ധിപ്പിക്കണം. ഒരു തുറമുഖത്തിന്റെ വളര്ച്ച മറ്റൊരു പ്രദേശത്തിനും അവസരമാകുന്ന രീതിയിലാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കേണ്ടത്.
തീരദേശ വിനോദസഞ്ചാരത്തിന് പുതിയ വഴി
മിഷന് സമുദ്രയുടെ സാധ്യത ചരക്കുഗതാഗതത്തില് ഒതുങ്ങുന്നില്ല. കേരളത്തിന്റെ കടല്ത്തീരങ്ങളും കായലുകളും നദികളും ദ്വീപുകളും ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ തുറമുഖ നഗരങ്ങളും ചേര്ന്നാല് ലോകശ്രദ്ധ നേടാവുന്ന വിനോദസഞ്ചാര ശൃംഖല രൂപപ്പെടുത്താം. കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് കായലിലേക്കും അവിടെനിന്ന് ഗ്രാമീണ പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും എത്തുന്ന യാത്രാനുഭവം കേരളത്തിന് സ്വന്തമായി വികസിപ്പിക്കാനാകും.
വിഴിഞ്ഞം,കോവളം, കൊല്ലം,ആലപ്പുഴ, കൊച്ചി, ബേപ്പൂര്, കണ്ണൂര്, കാസര്കോട് മേഖലകളില് ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെയും പ്രത്യേകതയ്ക്കനുസരിച്ച് യാത്രാപദ്ധതികള് രൂപപ്പെടുത്താം. ക്രൂയിസ് യാത്രകള്, തീരദേശ ബോട്ട് സര്വീസുകള്, ഹൗസ്ബോട്ട് യാത്രകള്, ജലകായിക വിനോദങ്ങള്, കടല്പൈതൃക യാത്രകള്, പ്രാദേശിക ഭക്ഷണാനുഭവങ്ങള് എന്നിവയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ട്. സുരക്ഷിതമായ ജെട്ടികള്, ശുചിമുറികള്, മാലിന്യസംസ്കരണം, പരിശീലനം ലഭിച്ച ജീവനക്കാര്, വ്യക്തമായ സുരക്ഷാമാനദണ്ഡങ്ങള് എന്നിവ ഉറപ്പാക്കിയാല് മാത്രമേ ഈ സാധ്യതകള് സ്ഥിരമായ വരുമാനമായി മാറൂ.
വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ നേട്ടം വലിയ സ്ഥാപനങ്ങളില് മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കരുത്. ഹോംസ്റ്റേകള്, പ്രാദേശിക ഗൈഡുകള്, ഭക്ഷണശാലകള്, പരമ്പരാഗത വള്ളനിര്മാണം, കരകൗശല സംരംഭങ്ങള്, മത്സ്യത്തൊഴിലാളി കൂട്ടായ്മകള് എന്നിവയ്ക്കും പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കണം. തീരദേശത്തിന്റെ സംസ്കാരവും ജീവിതരീതിയും വിനോദസഞ്ചാരത്തിന് മൂല്യം നല്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. അവയെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് പ്രദേശവാസികളുടെ നേതൃത്വത്തില് വളരുന്ന ഉത്തരവാദിത്ത വിനോദസഞ്ചാരമാണ് കേരളത്തിന് അനുയോജ്യം.
അതേസമയം, തീരശോഷണത്തിനും പ്ലാസ്റ്റിക്, കടല്ജല മലിനീകരണത്തിനും അമിത നിര്മാണത്തിനും ഇടയാക്കുന്ന പദ്ധതികള് ദീര്ഘകാലത്ത് തിരിച്ചടിയാകും. ഓരോ പ്രദേശത്തിനും താങ്ങാനാകുന്ന സന്ദര്ശകരുടെ എണ്ണം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, പ്രദേശവാസികളുടെ ആവശ്യങ്ങള് എന്നിവ കണക്കിലെടുത്തായിരിക്കണം വിനോദസഞ്ചാര വികസനം.
കടലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസം വളരണം
മിഷന് സമുദ്രയുടെ വിജയത്തിന് പുതിയ കെട്ടിടങ്ങള് പോലെ തന്നെ പുതിയ അറിവും ആവശ്യമാണ്. തുറമുഖ നടത്തിപ്പ്, കപ്പല്ഗതാഗതം, ചരക്കുനീക്കം, കസ്റ്റംസ്, സമുദ്രനിയമം, തുറമുഖ എന്ജിനീയറിങ്, മത്സ്യബന്ധനം, സമുദ്രജീവശാസ്ത്രം, തീരദേശ പരിസ്ഥിതി എന്നിവയില് കേരളത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങള് കൂടുതല് അവസരങ്ങള് സൃഷ്ടിക്കണം.
സര്വകലാശാലകള്ക്കും സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങള്ക്കും തുറമുഖങ്ങളുമായും വ്യവസായങ്ങളുമായും ചേര്ന്ന് പഠനപദ്ധതികള് ആരംഭിക്കാം. കണ്ടെയ്നര് കൈകാര്യം ചെയ്യല്, കയറ്റുമതിഇറക്കുമതി നടപടികള്, ശീതീകരിച്ച ചരക്കുനീക്കം, ഡിജിറ്റല് സംവിധാനങ്ങള്, കൃത്രിമബുദ്ധി, സമുദ്ര വിവരവിശകലനം എന്നിവയില് ഹ്രസ്വകാല പരിശീലനവും തൊഴില്പരമായ പഠനവും നല്കണം. പഠനം പൂര്ത്തിയാക്കുന്നവര്ക്ക് അതേ മേഖലയിലെ തൊഴില് ലഭിക്കുന്ന തരത്തില് വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും വ്യവസായങ്ങളും തമ്മില് സഹകരണം വേണം.
തീരദേശ യുവാക്കള്ക്കും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ മക്കള്ക്കും സ്ത്രീകള്ക്കും പരിശീലനത്തില് മുന്ഗണന നല്കണം. സ്കൂള്തലത്തില് കടലിന്റെ പരിസ്ഥിതി, സമുദ്രസുരക്ഷ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, തീരസംരക്ഷണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും വളര്ത്താം. കടല് കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടത്തിലെ ഒരു അതിര്ത്തിയല്ല, സ്വന്തം ജീവിതത്തെയും ഭാവിയെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന മേഖലയാണെന്ന് പുതിയ തലമുറ തിരിച്ചറിയണം.
പിതാവിന്റെ സ്വപ്നത്തിന് മകന്റെ പിന്തുണ
നാണു വിശ്വനാഥന്റെ കടല്സ്വപ്നത്തിനൊപ്പം മകന് ഗൗതം വിശ്വവും നില്ക്കുന്നു. സമുദ്രനിയമത്തിലും കപ്പല്ഗതാഗത മേഖലയിലും നേടിയ അറിവും പ്രവൃത്തിപരിചയവും പിതാവ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ആശയങ്ങള്ക്ക് പുതിയൊരു തലമുറയുടെ പിന്തുണ നല്കുന്നു.
ഗുജറാത്ത് മാരിടൈം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയില്നിന്ന് സമുദ്രനിയമത്തില് എല്.എല്.എം. നേടിയ ഗൗതം 9.42 സി.ജി.പി.എയോടെ ഒന്നാം റാങ്ക് കരസ്ഥമാക്കി. കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജില്നിന്ന് ബി.കോം. എല്.എല്.ബി.യും നേടിയിട്ടുണ്ട്. യുകെയിലെ ഇന്സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ചാര്ട്ടേഡ് ഷിപ്പ്ബ്രോക്കേഴ്സിന്റെ പ്രൊഫഷണല് യോഗ്യതാ പരീക്ഷ പൂര്ത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹത്തിന് ഷിപ്പിങ് നിയമത്തില് ഏറ്റവും ഉയര്ന്ന മാര്ക്ക് നേടിയതിനുള്ള അംഗീകാരവും ലഭിച്ചു.
ലോജിസ്റ്റിക്സ് ആന്ഡ് സപ്ലൈ ചെയിന് മാനേജ്മെന്റ്, കസ്റ്റംസ് ക്ലിയറന്സ്, ഫ്രൈറ്റ് ഫോര്വേഡിങ് എന്നീ മേഖലകളിലും ഗൗതം പ്രത്യേക പഠനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. കപ്പല്ഗതാഗത മേഖലയില് ലീഗല് അനലിസ്റ്റായി പ്രവര്ത്തിച്ച അദ്ദേഹം നിയമഗവേഷണം, കരാറുകള്, വാണിജ്യ വിഷയങ്ങള്, ഷിപ്പിങ് ക്ലെയിമുകള് എന്നിവയില് പരിചയം നേടി. സമുദ്രനിയമത്തെക്കുറിച്ച് വിദ്യാര്ഥികള്ക്കും മേഖലയിലെ പ്രൊഫഷണലുകള്ക്കും ക്ലാസുകള് നല്കുകയും ഗവേഷണത്തില് ഏര്പ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. തുറമുഖങ്ങളും ചരക്കുനീക്കവും വളരുമ്പോള് അവയ്ക്കൊപ്പം നിയമപരമായ അറിവും പരിശീലനവും വളരണമെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവര്ത്തനം.
നേട്ടം ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തില് കാണണം
മിഷന് സമുദ്രയുടെ വിജയം എത്ര കപ്പലുകള് വന്നു, എത്ര കണ്ടെയ്നറുകള് കൈകാര്യം ചെയ്തു എന്ന കണക്കുകളില് മാത്രം ഒതുക്കരുത്. മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ വരുമാനം മെച്ചപ്പെട്ടോ? തീരദേശ യുവാക്കള്ക്ക് തൊഴില് ലഭിച്ചോ? ചെറുകിട ഉല്പ്പാദകര്ക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യാന് കഴിഞ്ഞോ? വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ വരുമാനം പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിലെത്തിയോ? പരിശീലനം നേടിയവര്ക്ക് സ്വന്തം നാട്ടില് അവസരം ലഭിച്ചോ? ഈ ചോദ്യങ്ങള്ക്കുള്ള മറുപടിയിലാണ് പദ്ധതിയുടെ യഥാര്ത്ഥ മൂല്യം.
കടലിനെ ആശ്രയിച്ചുള്ള വികസനം കടലിന്റെ സംരക്ഷണത്തോടൊപ്പം മുന്നേറണം. തീരദേശ സമൂഹങ്ങളുടെ ആശങ്കകള് കേള്ക്കുകയും അവരുടെ ജീവിതമാര്ഗങ്ങള് സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം. പ്രഖ്യാപിച്ച പദ്ധതികള് എത്രത്തോളം നടപ്പായി, എത്ര നിക്ഷേപവും തൊഴിലും സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന വിവരങ്ങള് പൊതുജനങ്ങള്ക്ക് ലഭ്യമാകുകയും വേണം.
നാണു വിശ്വനാഥന് മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടായി കണ്ട സ്വപ്നവും വി. ഡി. സതീശന്റെ മിഷന് സമുദ്രയും ഒന്നിക്കുന്നിടത്ത് കേരളത്തിന് വലിയൊരു സാധ്യത തുറക്കുന്നു. തുറമുഖങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വഴികളിലും തുടങ്ങുന്ന സംരംഭങ്ങളിലും യുവാക്കള്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന ജോലികളിലും തീരദേശ കുടുംബങ്ങളുടെ മെച്ചപ്പെടുന്ന ജീവിതത്തിലുമാണ് ആ സ്വപ്നത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം കാണേണ്ടത്.
കടല് കേരളത്തിന്റെ അതിര്ത്തിയല്ല; ലോകത്തിലേക്കുള്ള വാതിലാണ്. ആ വാതിലിലൂടെ അവസരങ്ങള് ഓരോ കേരളീയന്റെയും ജീവിതത്തിലെത്തുമ്പോഴാണ് നാണു വിശ്വനാഥന്റെ ദീര്ഘകാല സ്വപ്നം മിഷന് സമുദ്രയിലൂടെ കേരളത്തിന്റെ സ്വപ്നസാക്ഷാത്കാരമായി മാറുക.